Masterclass 'Grenzen aan de groei'

Het boek Grenzen aan de Groei van de Club van Rome heeft in de jaren ’70 veel stof doen opwaaien. Maar ook in onze huidige tijd heeft het niet aan waarde ingeboet, leggen Wouter van Dieren, Sanne Tonneijck en Klaas van Egmond in deze masterclass uit.
Basis van het boek is het computermodel “World3”, een complex systeemmodel met als hoofdvariabelen populatie, kapitaal, industriële output, vervuiling en grondstofvoorraden. Dit model toont in het business-as-usual-scenario een overshoot and collapse midden 21e eeuw. Productie en populatie vertonen dan een plotselinge daling door het opraken van grondstoffen en vooral door de exponentieel toegenomen vervuiling. In de “30-year update” van het boek zijn de aangenomen grondstofvoorraden flink naar boven bijgesteld. Toch wordt daardoor het moment van ineenstorting maar enkele jaren uitgesteld, vanwege de exponentiële groei. Recentelijk heeft Turner (van het Australische CSIRO) aangetoond dat werkelijke waarnemingen behoorlijk goed overeenkomen met het World3-model.

Wereldwijde cijfers laten zien dat waar menselijke beschaving is, we de helft van de natuur kwijt zijn. We leveren ecologische waarde in om welvaart te krijgen. Earth Overshoot Day was dit jaar niet minder dan een maand vroeger dan vorig jaar. Bedrijven, ook oliebedrijven, realiseren zich niet hoe snel voorraden werkelijk uitgeput raken bij exponentiële groei. IMSA Amsterdam heeft recentelijk voor de Haven Rotterdam een exercitie uitgevoerd waarin het World3-model werd verfijnd met regionale cijfers om zo toekomstscenario’s te kunnen schetsen voor de haven voor 2050-2100. Er zijn in het algemeen nog te weinig prikkels om over te stappen van business-as-usual naar een duurzaam scenario, terwijl dat wel degelijk bestaat.

In de zaaldiscussie wordt de vraag gesteld of de wal het schip niet zal keren. De visserijsector verduurzaamt nu omdat de olieprijs zo hoog is, niet omdat ze minder milieuimpact willen hebben. Dat is niet erg, want niet de motieven voor verandering tellen, maar het resultaat. Wellicht kunnen we ook wat kunstmatige wallen neerzetten? Iemand wijst op het grote positieve “buurman doet ook duurzaam”-effect. Als we beginnen elk onze buurman te overtuigen, groeit dat effect ook exponentieel. De media spelen intussen een storende rol: burgers stellen zichzelf de ambities van Gooische Vrouwen. Aan de andere kant hebben kranten ook hun groene pagina’s. En, zo onderschrijft de zaal ook: de duurzame ontwikkelingen gaan momenteel hard.