Masterclass 'Cradle to Cradle'
Tijdens deze masterclass een terugblik op wat er de afgelopen 30 jaar is bereikt op afvalgebied. En op wat we de komende 30 jaar willen bereiken. Marcel Schuttelaar, directeur van Schuttelaar & Partners, refereert aan de acties die hij 30 jaar geleden zelf voerde met Milieudefensie, zoals de Pak de Fles-actie, waarbij parlementsleden grote zakken met blik en lege flessen kregen thuisgestuurd. Afval is het oudste milieubeleidsterrein dat er bestaat, maar het probleem van afval is nog steeds niet opgelost.
We produceren nog steeds meer afval met zijn allen. Vera Dalm, directeur Milieu Centraal, geeft aan dat in Nederland 10 procent van het huishoudelijk afval wordt gestort en 90 procent verbrand. Bij afvalverbranding wordt steeds meer energie teruggewonnen. Dat is op zich positief, maar het keert zich tegelijkertijd tegen ons.
Naast het winnen van energie uit afval willen we ook meer hergebruik en recycling. In Nederland zijn we dan ook gestart met het gescheiden inzamelen van kunststoffen. Als je deze stroom uit het afval filtert, gaat de calorische waarde omlaag en wordt energiewinning minder interessant. Een gemeente die afval met te lage calorische waarde aanlevert bij de centrale, krijgt daarvoor een boete. Er is de laatste jaren in Nederland te veel productiecapaciteit gebouwd en door deze overcapaciteit concurreert vuilverbranding met hergebruik en recycling.
Anne-Mette Jørgensen, directeur van IMSA, plaatst het afvalprobleem in de context van de Club van Rome-scenario’s, waaruit blijkt dat de meeste problemen in de toekomst zullen ontstaan door vervuiling, voedselgebrek en uitputting van grondstoffen. Grondstoffen zullen we minder vaak uit de aardkorst kunnen halen. De oude afvalbergen zullen de mijnbouwgronden van de toekomst worden. Afval zou je dus niet moeten verbranden. De nieuwe uitdaging zit hem in het sluiten van cycli en het herwinnen van grondstof uit afval op hetzelfde niveau (upcycling). Ook moeten we schadelijke stoffen ofwel niet gebruiken ofwel in een gesloten cyclus houden.
Stef Kranendijk is CEO van Desso, Europees marktleider van tapijttegels en kunstgras. Na de tv-uitzending van VPRO Tegenlicht over Cradle to Cradle is hij enorm geïnspireerd geraakt en nu volgt Desso het concept. Desso heeft een tapijt ontwikkeld dat ervoor zorgt dat er vier keer minder fijnstof in de ruimte hangt vergeleken met gewoon tapijt.
Ook voor Ingrid Zeegers, directeur Ontwikkeling duurzame business bij Philips, betekende de VPRO-uitzending over Cradle to Cradle een keerpunt. Begin 2008 begon Philips ermee en nu is er een stofzuiger die de lucht kan zuiveren. 'Afval was altijd iets waarmee niemand zich wilde bezighouden, want het kostte geld. Inmiddels is dit veranderd: afval is nu een business-case.'
Sytze Montijn vertelt dat Heineken milieuverbeteringen over de gehele keten beschouwt, 'van graan tot kraan'. Globalisering speelt nog steeds een grote rol, maar er is ook een omgekeerde trend: Heineken zet in op regionalisering van de landbouw en de opbouw van nieuwe ketens. Zo helpt Heineken in Sierra Leone boeren en coöperaties met de inkoop van bijvoorbeeld zaden. 'Dit was de afgelopen jaren een groot succes. Heineken is minder afhankelijk van de import van graan en de boeren konden een beter bestaan opbouwen.'